Mączniak prawdziwy jest pospolicie występującą chorobą na wielu gatunkach roślin uprawnych między innymi na zbożach, jabłoni, ale także na winogronie. W zbożach ozimych można zaobserwować jednostkę chorobową nazwaną mączniak prawdziwy zbóż i traw. Jest on jedną z najczęściej występujących chorób w uprawie zbóż i ze względu na swoje charakterystyczne objawy, jest rozpoznawany przez Rolników bez większego problemu. Co warto wiedzieć o mączniaku prawdziwym zbóż i traw?
Co to jest mączniak prawdziwy zbóż i traw?
Choroba powodowana jest przez grzyb z rodzaju Blumeria graminis, który jest patogenem względnym. Rozwija się tylko na roślinach żywych, więc jego obecność na zbożach nie doprowadzi ich do zamierania, ale do znacznego osłabienia. W efekcie czego rośliny będą bardziej podatne na stres abiotyczny i biotyczny i nie będą mogły zrealizować swojego genetycznego potencjału plonowania. Mączniak prawdziwy zbóż i traw określany jest czasem mianem „choroby słabości”, czyli pojawia się na osłabionych roślinach. Spośród zbóż choroba występuje najczęściej w pszenicy ozimej i jęczmieniu ozimy. Pozostałe gatunki powszechnie uprawiane mają wyższą genetyczną odporność na tę chorobę.
Wrażliwość odmianowa
Mączniak prawdziwy zbóż i traw jest jedną z chorób ocenianych podczas badań danej odmiany – własnych hodowcy, ale także prowadzonych przez COBORU. Warto więc zwrócić uwagę na odporność odmiany na porażenie przez Blumeria graminis pomoże to w trakcie sezonu wegetacyjnego uniknąć przykrych niespodzianek. Mogą być nią konieczność wykonania dodatkowych zabiegów zwalczających mączniaka prawdziwego lub włączenie substancji dedykowanej do jego zwalczania do zabiegu T2, lub w skrajnych przypadkach nawet T3.
Jakie straty powoduje mączniak prawdziwy zbóż i traw?
Mączniak prawdziwy do rozwoju i przeżycia potrzebuje żywej tkanki, więc swoją obecnością na roślinie nie będzie powodował bezpośrednio jej zamierania. Rośliny, na których rozwija się jednak mączniak prawdziwy zbóż i traw ze względu na uszkodzenie tkanek tracą więcej wody i są bardziej podatne na porażenie innymi chorobami. Do nich można zaliczyć septoriozę liści pszenicy, brunatną plamistość liści (DTR), plamistość siatkową. Wymienione choroby są dużo groźniejsze dla upraw i powodują dużo większy spadek plonu ziarna, niż mączniak prawdziwy zbóż i traw, który może obniżyć plon o około 20%.
Kiedy dochodzi do porażania?
Źródłem mączniaka prawdziwego zbóż i traw mogą być zarodniki znajdujące się w glebie, ale także na chwastach z rodziny traw. Z nich choroba może przenosić się na rośliny uprawne. Sprawca mączniaka prawdziwego zbóż i traw infekuje rośliny, gdy temperatura powietrza przekracza 5 ̊C, a powierzchnia rośliny jest wilgotna. Takie warunki mogą występować praktycznie przez większość wegetacji jesiennej oraz wiosną. Dlatego też pierwsze objawy choroby można zaobserwować już przed spoczynkiem zimowym.
Co sprzyja porażeniu roślin?
Jednym z czynników jest niewątpliwie wrażliwość odmianowa, o której wspomniano wcześniej. Do kolejnych należy zaliczyć:
- Monokulturę zbożową, czyli uprawę kilka lat z rzędu na tym samym polu zbóż po sobie
- Niezbilansowane nawożenie mineralne – stawianie na pierwszym miejscu na dostarczenie azotu, a nie wnoszenie innych makroelementów (np. fosforu, potasu, siarki) w odpowiednich dawkach
- Ustalenie zbyt wysokiej normy wysiewu – nadmierne zagęszczenia łanu, które stwarza bardzo dobre warunki do rozwoju choroby
- Wczesny siew – rośliny o dużej biomasie nadziemnej są bardziej podatne na porażenie
Kiedy dochodzi o infekcji?
Sprawca choroby infekuje wszystkie zielone części roślin zbóż. Jeżeli objawy choroby wystąpią jesienią, to pierwsze objawy widoczne są na liściach. Natomiast w przypadku infekcji wiosennych pierwsze oznaki choroby występują najczęściej na źdźble na dolnych międzywęźlach, a stamtąd choroba przenosi się na liście. Najpierw na najstarsze, a później kolejne. W przypadku dużej podatności odmiany oraz braku chemicznego zwalczania, mączniak prawdziwy zbóż i traw może występować na liściu flagowym lub nawet na kłosie.
Jakie są objawy mączniaka prawdziwego?
Objawy choroby są bardzo charakterystyczne i trudno jej pomylić z symptomami innej choroby. Na porażonych częściach roślin rozwija się biała, mączysta grzybnia. Na niej wraz z rozwojem choroby pojawiają się czarne punkty – zarodniki grzyba. To one są odpowiedzialne za infekcje wtórne – na tej samej roślinie lub roślinach sąsiednich.
Mączniak prawdziwy zbóż i traw ogranicza powierzchnię asymilacyjną. Bezpośrednio zajmuje części zielone roślin, a porażone liście żółkną w pobliżu miejsca występowania choroby.
Czym zwalczać mączniaka?
W pierwszej kolejności należy stawiać na metody niechemiczne i unikać błędów agrotechnicznych sprzyjających występowaniu choroby. Zwykle te metody są niewystarczające i niezbędne jest chemiczne zwalczanie. Stosując środki grzybobójcze, należy pamiętać, że muszą być one zarejestrowane w uprawie i danej fazie rozwojowej lub nawet terminie. Dlatego też największy problem jest z jesiennym zwalczaniem mączniaka prawdziwego zbóż i traw.
Więcej informacji na temat doboru środków znajdziesz tutaj: https://osadkowski.pl/blog-agrotechnika/zwalczanie-maczniaka-prawdziwego-zboz-i-traw, gdzie opisano, że można do tego celu wykorzystać fungicydy zawierające np. fenpropidynę, spiroksyaminę, cyflufenamid czy też proquinazid.
Mączniak prawdziwy zbóż i traw występuje powszechnie i ogólnie rzecz biorąc, nie zagraża uprawom. Bardzo łatwo go zwalczać przy pomocy dostępnych środków ochrony roślin. Jego eliminację i zabezpieczenie roślin wykonywane jest podczas zabiegu T1.
Ochrona zbóż w praktyce
Mączniak prawdziwy to choroba grzybowa osłabiająca zboża, która choć nie prowadzi do ich zamierania, obniża potencjał plonowania. Rozwojowi infekcji sprzyjają błędy w agrotechnice, takie jak monokultura czy przenawożenie azotem, a porażone rośliny stają się podatne na inne patogeny. Skuteczne zwalczanie polega na prawidłowej uprawie oraz zastosowaniu fungicydów w odpowiednim terminie, co chroni uprawę przed stratami.
